Zijn geheim ontneemt hem zijn woorden

“Ik ben op zoek naar Younes” zeg ik tegen de leraar. “Younes, ga maar even mee met de juf.” Nieuwsgierig kijk ik rond in de klas. Tergend langzaam hoor ik een stoel achteruit schuiven. Achter mijn lippen ontstaat een glimlach. Een hele lange, magere jongen met een slome uitdrukking sloft naar mij toe. Je kent ze wel, die jongens die nog maar net 13 zijn, maar de groeispurt heeft hun lijf zo uitgerekt dat het lijf onherkenbaar voor henzelf is geworden. De aansturing van de ledematen lijkt een ware uitdaging, vooral voor de toeschouwer. Alles is oversized in en aan het lijf, het zwabbert aan alle kanten. Hij wekt de indruk dat hij elk moment kan overhellen, naar welke kant dan ook, of gaat struikelen over zijn oncontroleerbare benen en voeten.

“Ga je even met mij mee, misschien was je het vergeten, maar wij hebben een afspraak.” Er is weinig animo, maar dat zegt niets natuurlijk. Pubers zijn heel gezond wanneer ze nergens zin in hebben, alle energie gaat in dat lijf zitten. De transformatie. Ik geniet er elke keer weer van om contact te leggen met jongeren. Het lijkt een eeuwigheid te duren voordat we bovenaan de trappen zijn beland. De reacties van de leraren over deze jongen snap ik best, het vergt een driedubbel extra standje geduld van zijn omgeving.

Zijn gezicht laat weinig emoties zien

Younes gaat tegenover mij zitten. Zijn gezicht laat weinig emoties zien, behalve een uitdrukking die je wellicht kan bestempelen als ‘totaal ongeïnteresseerd’, maar inmiddels weet ik dat er achter het buitenkantje zoveel schuil kan gaan, dat ik mijn beginnend oordeel gelijk weer loslaat.

Ik vind het aandoenlijk

“Weet je waarom je bent aangemeld bij mij?” Younes knikt langzaam. Ik nodig hem uit om vooral geluid te produceren uit zijn mond, zijn stem heb ik nog niet gehoord en we zijn toch al zo een 20 minuten bezig. Zou hij de baard in de keel hebben? Het is ook niet makkelijk wat er in het lijf allemaal verandert op deze leeftijd. Hij schraapt een paar keer zijn keel, donkere hangende ogen kijken mij aan. O jee, een glimpje vang ik op en voel dat het mij raakt. Waar veel docenten helemaal gek van worden, vind ik aandoenlijk. Dat kan ook makkelijk, want ik heb niet 30 kinderen tegenover mij die ik allemaal les moet geven, gedifferentieerd en dus ook oog moet hebben voor de individuele verschillen. Het is natuurlijk niet één klas op een dag, maar de hele dag klassen door. Zoveel kinderen in groepen op één dag lesgeven, diep respect.

School gaat net

Younes neemt de tijd. Dat is prima, je kan het proces niet altijd versnellen. Hij is regelmatig afwezig. Aan het spijbelen wordt er gezegd. Maar eigenlijk heeft niemand enig idee wat deze trage jongen uitspookt. School gaat net, hij balanceert op een gevaarlijk randje met zijn cijfers. We hebben een aantal gesprekken voordat hij uit zichzelf naar mij toekomt. Mooi, want nu weet ik dat er enig vertrouwen is gegroeid.

Zijn absentielijst

“Younes, er valt mij iets op aan het overzicht met alle absenties van jou, misschien kan je mij een beetje helpen om het te begrijpen?” Younes buigt zich langzaam naar de uitgeprinte absentielijsten. “Kijk soms ben je er een hele week, super goed natuurlijk, maar dan lijkt er wel een patroon te ontstaan… zie je?” Hij buigt zich nog dieper naar voren om het goed te kunnen zien en haalt zijn schouders op. “Oké, weet je wat ik zie? Het gaat goed en dan gebeurt er iets en kom je elke dag te laat op school en ook weer rondom de pauze en rond het laatste uur. Uren die echt pas na 15.00 vallen, volg je in die weken sowieso niet. En dan gaat het weer twee of drie weekjes goed.” Met een verbaasde blik kijkt hij naar zijn absentielijsten. Zijn mondhoeken lijken iets te krullen, zijn lijf schudt lichtjes van voor naar achteren waarop ik het bijna kan interpreteren als een voorzichtige ja, omdat zijn hoofd lichtelijk meebeweegt.

Wat maakt dat je terugkomt?

“Ik ben nogal nieuwsgierig, maar dat had je vast al gemerkt” grinnik ik. “Maar help mij het te begrijpen, want als ik naar die periodes kijk” wijzend op de weken die niet goed gaan, “dan kom je na de pauze wel altijd terug. Weliswaar te laat, maar je komt wel.”
“Goed toch?” mompelt hij bijna onhoorbaar.
“Absoluut goed, maar het puzzelt mij, wat maakt dat je terugkomt of wat maakt dat je wegblijft?”

Het is een patroon dat ik niet vaak tegenkom. Spijbelaars komen meestal niet terug wanneer ze een deel van de les al gemist hebben en daarmee de consequenties al aan hun broek hebben hangen ‘Dus juf dan kan je net zo goed de rest van de les wegblijven, de straf blijft toch hetzelfde…’ Younes doet dat niet, hij komt gewoon. Daarmee is er een opvallend patroon ontstaan.

“Leg eens uit Younes, waar ga je heen of wat doe je wanneer je niet in je les zit?”
“Gwoon thuis” zelfs zijn woorden kort hij in.
“Ga je dan te laat van huis of heb je ruzie met de klok of wekker of gaat de tijd gewoon sneller dan je denkt?” knipoog ik naar Younes, waarop zijn mondhoeken weer lichtelijk krullen. “Maar het gaat ook weken goed, dus de klokken lopen soms ook gelijk met school. Of… is er misschien wat anders aan de hand?”

Wat is het dat hem zo raakt, wat zo binnen in hem leeft?

Younes kijkt ernstig. Zijn blik wendt zich af van mij. Eerst kijkt hij naar beneden, naar zijn handen die wriemelen op zijn schoot. Dan kijkt hij weg en staart de verte in. Wat is het wat hem zo raakt, wat zo binnen in hem leeft? Waar de woorden blijven stokken achter zijn lippen. “Kan je het mij vertellen?” vraag ik na een lange stilte. “Vind je het goed dat ik wat ga raden? Dan hoef jij alleen maar ja of nee te knikken of stop te zeggen. Je kan natuurlijk ook – wanneer je de woorden hebt gevonden – het vertellen als je dat wilt.” Younes knikt, ik zie de spanning op zijn gezicht. “Je mag ook nee zeggen hoor, het is aan jou…” Younes fluistert ‘doe maar’ terwijl hij weer naar zijn wriemelende handen op zijn schoot kijkt.

Younes verroerd geen vin

“Heeft het te maken met school?” Younes schudt zijn hoofd.
“Heeft het te maken met vrienden buiten school?” Younes schudt weer zijn hoofd.
“Heeft het te maken met thuis?” Younes verroert geen vin en dan zie ik een heel klein subtiel knikje.
“Het heeft dus met thuis te maken?” Younes knikt nu wat sterker.
“Wil je er al zelf iets over vertellen Younes?” vraag ik. Ik weet dat Younes alleen met zijn moeder woont.
“Ga maar verder” mompelt hij.

Heeft het met je moeder te maken?

“Is het iets dat met mensen of familie van buitenshuis te maken heeft? Younes schudt zijn hoofd.
“Het heeft dus te maken met jou of je moeder?” Younes knikt weer.
“Heeft het met jezelf te maken, dus los van je moeder?” Younes schudt zijn hoofd.
“Heefthet met je moeder te maken?” Voorzichtig, maar met een diepe zucht, knikt Younes terwijl hij mij weer aankijkt.

Mijn hart voelt zo met hem mee, ik zie de spanning en opluchting tegelijk ontstaan in zijn lange oversized lijf. Hij wil wel praten, maar het lukt hem niet om het over zijn lippen te krijgen. Hij blokkeert. Dat wat er speelt ontneemt hem zijn woorden.

De beslisboom

Deze methode gebruik ik soms, maar heel voorzichtig, want het is zo belangrijk om niets in te vullen of te gaan sturen. En ervoor te waken om er niet te vroeg in het proces al op in te gaan. Het is een soort beslisboom die je samen naloopt.

“Maak je je zorgen om je moeder?” Younes knikt.
“Ik vraag nog even voor de duidelijkheid, het heeft dus niets te maken met familie of een vriend of een vriendin van je moeder? Dus mensen van buitenshuis?” Younes schudt zijn hoofd.

Heeft het met haar gezondheid te maken?

“Oké” ik denk even na en neem mijn tijd om in gedachten de beslisboom verder te vormen.
“Heeft jouw moeder een probleem?” Younes knikt.
“Heeft het met geld te maken?” Younes schudt zijn hoofd.
“Heeft het met haar gezondheid te maken?” Younes knikt.

Ik neem even rust, zodat ik hem de ruimte geef om eventueel iets te vertellen erover. Het blijft stil.

Ik besluit iets anders te vragen

“Is het ernstig?” Younes knikt.
“Is het levensbedreigend?” Hij knikt en schudt zijn hoofd. Dus ik besluit iets anders te vragen.
“Is ze lichamelijk ziek?” Younes schudt zijn hoofd.
“Is er sprake van iets psychiatrisch bij je moeder?” Younes neemt een diepe ademhaling en kijkt gespannen in mijn ogen terwijl hij knikt. Het moment is aangebroken om de beslisboom te sluiten.

Soms neemt ze haar medicijnen niet

Younes vindt de woorden, nu zijn geheim eruit is. Zijn angsten en zorgen zijn bespreekbaar. Zijn moeder heeft schizofrenie, soms neemt zij haar medicijnen niet. Tenminste daar komt hij dan achter wanneer het niet goed gaat met zijn moeder. Ze heeft dan wanen en ziet dingen die er niet zijn. Omdat zijn moeder ‘gek’ is, heeft de familie zich van haar en daarmee ook van Younes afgewend. Ze staan er alleen voor. Zolang zijn moeder haar medicijnen neemt, gaat het goed. Doet ze dat niet, dan kan het gevaarlijk worden, ze hoort stemmen die haar opdrachten geven.

Om te kijken of ze niet iets geks of engs heeft gedaan

Younes schippert tussen school en thuis wanneer het niet goed gaat met zijn moeder. Hij probeert haar weer zover te krijgen dat ze haar pillen slikt. Pas als het die dag gelukt is, kan hij naar school. Soms duurt het lang voordat het lukt. Het blijft spannend. In de pauze gaat hij naar huis, om te kijken of ze niet iets geks of engs heeft gedaan terwijl hij de lessen aan het volgen was. Het ergste is het na 15.00 uur met zijn moeder, dus dan zorgt hij dat hij thuis is. Pas wanneer het gelukt is dat ze elke dag haar medicijnen slikt, kan hij weer een paar weken ‘normaal’ naar school.

Younes is een prima prater, maar zijn geheim zat hem in de weg

Younes blijkt een prima prater te zijn, maar zijn geheim zat hem zo in de weg. We blijven dat jaar wekelijks praten over van alles en nog wat. Over zijn schaamte voor de ziekte van zijn moeder, over zijn angst dat hij het ook krijgt, over zijn dromen en wensen. Voor thuis is er hulp ingeschakeld vanuit een psychiatrische verpleegkundige. Er is gekozen voor een andere vorm van medicatie, waardoor dit niet dagelijks, maar maandelijks gebeurt. Dat scheelt al een heleboel voor moeder en zoon.

Katrín Gudmundsson – het boek 'De Juf die geen Juf is'

Eind  2020 zijn mijn columns gebundeld en uitgegeven in het boek ‘De juf die geen juf is’. Super spannend en leuk! Wil jij het boek bestellen?

0 reacties

Een reactie versturen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Droom Durf Doe: omslag boek De juf die geen juf is

Aanmelden voor updates van 'de juf die geen juf' is

Graag houden we je op de hoogte van nieuwe ontwikkelingen rondom 'De juf die geen juf is', van blogs die nog online verschijnen én informeren we je óf en wanneer een vervolg van het boek te bestellen is.

Dank voor je aanmelding!

Share This

Interessante pagina?

Deel de pagina dan via jouw sociale media. We zijn je dankbaar!